Hout lakken of beitsen? Kies lak als je een gladde, goed afneembare laag wilt, bijvoorbeeld op een binnendeur of tafel. Beits is vaak een betere keuze voor buitenhout dat door vocht en temperatuur uitzet en krimpt. De laag laat meestal meer vocht door en beweegt beter mee met het hout.
De beste keuze hangt ook af van de uitstraling die je wilt en van de belasting van het hout. Zowel lak als beits is verkrijgbaar in transparante en dekkende varianten.
Het verschil tussen hout lakken of beitsen
Lak vormt meestal een gesloten laag op het hout. Die geeft een glad oppervlak dat je eenvoudig kunt schoonmaken. Lak kan slijtvast zijn, maar niet iedere lak is geschikt voor intensief gebruikte oppervlakken. Ontstaan er beschadigingen in de laag, dan kan er vocht onder komen.
Beits trekt deels in het hout en vormt, afhankelijk van het product, ook een laag op het oppervlak. Die laag is meestal beter vochtdoorlatend dan lak. Daardoor kan vocht makkelijker uit het hout ontsnappen. Dat betekent niet dat beits hout volledig waterdicht maakt of schimmel altijd voorkomt.
De eigenschappen verschillen per product. Een buitenbeits voor een schutting is bijvoorbeeld niet automatisch geschikt voor een tafelblad dat je vaak schoonmaakt.
Wanneer is lak de beste keuze?
Lak past goed bij hout dat je glad wilt afwerken en regelmatig afneemt. Denk aan een binnendeur, een kast of een tafel. Voor een tafelblad kies je een lak die geschikt is voor meubels en bestand is tegen de verwachte slijtage.
Wil je de houttekening blijven zien, dan kun je blanke of transparante lak gebruiken. Met dekkende lak geef je het hout een kleur en verdwijnt de nerf grotendeels uit beeld. Lak is verkrijgbaar met verschillende glansgraden, van mat tot hoogglans.
Een nadeel is dat krassen en beschadigingen zichtbaar kunnen zijn. Bij plaatselijk herstel kan ook verschil in glans ontstaan. Lak voor buiten moet geschikt zijn voor weersinvloeden en voor de toepassing, bijvoorbeeld een houten kozijn.
Wanneer is beits een betere keuze?
Beits is vaak handig voor een schutting, gevelbekleding of ander buitenhout dat kan uitzetten en krimpen. De afwerking sluit het hout doorgaans minder sterk af dan lak. Veel beitsen kun je na voorbereiding opnieuw aanbrengen zonder alle oude, goed hechtende lagen te verwijderen.
Transparante beits laat de houttekening zichtbaar en geeft het hout vaak een kleur. Dekkende beits verbergt de kleur van het hout grotendeels, maar de structuur kan zichtbaar blijven. Op een gebruiksoppervlak zoals een tafel is beits niet altijd de beste keuze: kies daar alleen voor als het product voor die toepassing bedoeld is.
Voor hout in de zon is een transparante buitenbeits met kleurpigment meestal geschikter dan een volledig kleurloos product. Pigment helpt tegen verkleuring door uv-straling. Ook bij lak biedt een blanke laag niet vanzelf voldoende bescherming tegen zonlicht.
Zo maak je de keuze voor jouw hout
- Binnendeur of kast: lak is geschikt als je een gladde, makkelijk afneembare afwerking wilt.
- Tafelblad: kies een meubellak die past bij het gebruik en de gewenste uitstraling.
- Schutting of gevelbekleding: een geschikte buitenbeits is vaak praktisch voor hout dat werkt.
- Buitenkozijn: zowel lak als beits kan geschikt zijn, zolang het product voor kozijnen en buitengebruik bedoeld is.
Is het hout al afgewerkt? De oude laag bepaalt mede welke nieuwe afwerking kan hechten. Beits kan doorgaans niet goed in een intacte, gesloten laklaag trekken. Wil je juist lak over beits aanbrengen, dan moeten de producten daarvoor geschikt zijn.
Voorbereiding en onderhoud van de afwerking
Bij bestaand afgewerkt hout is de volgorde meestal: eerst reinigen en ontvetten, daarna schuren en stofvrij maken. Verwijder loszittende lagen en laat het hout goed drogen. Kaal of oliehoudend hout kan een andere voorbereiding nodig hebben.
Breng lak of beits aan in dunne lagen en laat iedere laag drogen voordat je verdergaat. Een primer kan nodig zijn bij lak, maar is niet bij iedere beits gewenst. Het etiket van het gekozen product geeft aan welke voorbereiding en hoeveel lagen daarbij passen.
Bekijk buitenhout regelmatig op slijtage. Een beitslaag wordt vaak geleidelijk dunner, terwijl een beschadigde laklaag kan barsten of bladderen. Door op tijd bij te werken, blijft de gekozen afwerking beter beschermen.