De kenmerken van een jaren 30 woning zijn vaak een bakstenen gevel, een forse kap met brede dakoverstekken, een erker en verzorgd metselwerk. Binnen zie je regelmatig glas-in-lood, paneeldeuren en kamer-en-suitedeuren. Niet elk huis uit de jaren dertig heeft al deze details: er zijn veel verschillen tussen woningen.
De stijl herken je vooral aan de combinatie van vormen en afwerking. Een enkele erker of een glas-in-loodraam maakt een woning nog niet automatisch een jaren 30 huis.
Kenmerken van een jaren 30 woning aan de buitenkant
Bij veel jaren 30 woningen valt de verhouding tussen het dak, de gevel en de ramen op. Het metselwerk is niet alleen praktisch, maar draagt ook bij aan de uitstraling.
- Bakstenen gevel: vaak in roodbruine of geelbruine tinten. De stenen kunnen in verschillende patronen zijn gemetseld.
- Forse kap: veel huizen hebben een schuin dak met dakpannen. De vorm verschilt per woning, van een eenvoudig zadeldak tot een dak met meerdere schuine vlakken.
- Brede dakoverstekken: het dak steekt vaak voorbij de gevel uit. Samen met de goten en daklijsten geeft dat de woning een herkenbare horizontale lijn.
- Erker: een uitbouw met ramen aan de voorgevel komt regelmatig voor. Een erker kan rechthoekig zijn of afgeschuinde hoeken hebben.
- Siermetselwerk: rond ramen en deuren zie je soms rollagen, rijen stenen die anders zijn gelegd dan de rest van de gevel.
- Houten kozijnen: deze zijn vaak licht geschilderd en steken af tegen de bakstenen. Donkergroen of donkerblauw komt ook voor.
Let bij het herkennen van de stijl op het geheel. Een brede dakrand, een erker en metselwerk dat doorloopt in horizontale banden versterken samen de uitstraling.
Herkenbare details achter de gevel
Ook binnen zijn er details waaraan je een jaren 30 woning kunt herkennen. Sommige hebben een praktische functie, andere zijn vooral bedoeld als versiering.
- Glas-in-lood: gekleurde of heldere glasstukjes in loodstrips, bijvoorbeeld in bovenlichten of binnendeuren.
- Paneeldeuren: houten deuren met verdiepte of uitstekende vlakken, in plaats van een helemaal glad oppervlak.
- Kamer-en-suite: twee kamers die van elkaar gescheiden kunnen worden met schuifdeuren, soms met kasten aan weerszijden.
- Hal met trap: de trapopgang ligt vaak in een aparte hal. In sommige huizen zit daar een kleine ruimte tussen de voordeur en de hal, een vestibule.
- Haard of schouw: in de woonkamer kan nog een oorspronkelijke schouw aanwezig zijn, al is de haard niet altijd meer in gebruik.
- Tegels en houtwerk: een tegelvloer of tegels aan de wand in de hal, plinten en sierlijsten kunnen bijdragen aan het karakter van het huis.
Veel van deze onderdelen zijn in de loop van de tijd aangepast of verwijderd. Een woning zonder kamer-en-suite of originele schouw kan dus nog steeds uit de jaren dertig komen.
Niet elke jaren 30 woning ziet er hetzelfde uit
De bekende bakstenen woning met erker en overstek is maar één uitvoering. Er zijn rijtjeshuizen, twee-onder-een-kapwoningen en vrijstaande huizen uit deze periode. De grootte en de hoeveelheid versiering verschillen, net als de vorm van het dak en de plaats van de ramen.
Er werden in de jaren dertig ook modernere huizen gebouwd met een andere uitstraling. Die hebben bijvoorbeeld een plat dak, lichte gevels en weinig versiering. De bouwperiode is dus breder dan het beeld dat veel mensen bij de jaren 30 stijl hebben.
Andersom bestaan er nieuwe woningen die de stijl bewust overnemen. Een erker, siermetselwerk en een brede dakrand vertellen daarom wel iets over de uitstraling, maar niet zonder meer over het bouwjaar.
Wat zeggen de kenmerken over de staat van het huis?
Oorspronkelijke details kunnen mooi bewaard zijn gebleven, maar hun uiterlijk zegt niet alles over hun staat. Houten kozijnen kunnen bijvoorbeeld goed onderhouden zijn of juist houtrot hebben. Bij glas-in-lood kunnen de loodstrips en het omringende hout aandacht nodig hebben.
Ook de gevel geeft aanwijzingen. Los of verweerd voegwerk en scheuren verdienen aandacht, maar aan een scheur alleen kun je niet zien wat de oorzaak is. Een bouwkundig deskundige kan beoordelen of herstel nodig is.
Oudere woningen kunnen gehorig zijn of last hebben van tocht en warmteverlies. Dat verschilt sterk per huis en hangt ook af van aanpassingen die later zijn gedaan. Kijk daarom niet alleen naar de karakteristieke afwerking, maar ook naar de huidige staat van de woning.
Veelgestelde vragen over kenmerken van jaren 30 woningen
Hoe herken je een originele jaren 30 woning?
De combinatie van gevel, dakvorm, kozijnen en oudere details geeft een aanwijzing. Het bouwjaar geeft meer zekerheid, omdat ook nieuwbouwhuizen in jaren 30 stijl worden gebouwd.
Heeft elke jaren 30 woning glas-in-lood en een erker?
Nee. Beide komen vaak voor, maar waren niet bij iedere woning aanwezig. Ze kunnen ook later zijn verwijderd of vervangen.
Zijn hoge plafonds typisch voor een jaren 30 huis?
Hoge plafonds komen voor en kunnen kamers ruimtelijk laten aanvoelen. Ze zijn geen vast kenmerk van iedere woning uit die periode.
Is een jaren 30 woning van goede kwaliteit?
Dat verschilt per huis. De kwaliteit hangt af van de oorspronkelijke bouw, het onderhoud en latere aanpassingen. Een karakteristieke gevel is op zichzelf geen bewijs dat een woning bouwkundig in goede staat is.
Wil je een jaren 30 woning herkennen, bekijk dan de samenhang tussen dak, gevel en ramen. Juist die combinatie maakt de stijl vaak duidelijker dan één los detail.