Eikenhout beitsen doe je door het hout eerst schoon en gelijkmatig glad te schuren. Breng daarna een geschikte beits dun aan in de richting van de houtnerf. Maak eerst een proef op een onopvallende plek: eiken neemt beits niet overal even sterk op, waardoor de kleur per plank of meubel kan verschillen.
Met transparante beits blijft de tekening van het eiken zichtbaar. De eigen kleur van het hout beïnvloedt wel het eindresultaat. Een kleurstaal op een blik is daarom geen garantie dat jouw tafel of kast precies dezelfde tint krijgt.
Welke beits kies je voor eikenhout?
Kies een product dat geschikt is voor de plek waar het eikenhout staat. Voor een meubel binnenshuis gebruik je een beits voor binnen. Voor eiken buiten is een buitenbeits nodig die bestand is tegen vocht en zonlicht. Niet elke transparante beits biedt dezelfde bescherming tegen uv-straling; dat staat op de verpakking.
Let ook op het verschil tussen kleur en bescherming. Een kleurbeits, zoals waterbeits, geeft het hout vooral een tint. Die heeft niet altijd een beschermende werking. Een tafelblad dat je dagelijks gebruikt, heeft vaak nog een passende beschermlaag nodig. Kies daarvoor een afwerking die samengaat met de gekozen beits.
Een transparante beits laat de nerf goed zien. Bij een dekkende beits verdwijnt een groter deel van de houttekening onder de kleur. Op eiken kunnen de open poriën en de structuur daarbij nog wel zichtbaar blijven.
Eikenhout voorbereiden op beits
Beits hecht en kleurt het best op schoon, droog en kaal hout. Verwijder vuil en vet en laat het oppervlak goed drogen. Zit er nog een lak-, was- of olielaag op het eiken, dan kan die de opname van beits tegenhouden. Schuur of verwijder die laag eerst. Vooral olie kan diep in het hout zitten, waardoor een gelijkmatig resultaat lastig wordt.
Schuur vervolgens met de nerf mee. Begin bij een ruw oppervlak bijvoorbeeld met schuurpapier van ongeveer korrel 120 en werk na met ongeveer korrel 150 tot 180. Schuur het hele oppervlak op dezelfde manier. Schuur je één plek veel fijner dan de rest, dan kan die minder beits opnemen en lichter blijven.
Maak het hout na het schuren stofvrij met een zachte borstel of een stofzuiger. Gebruik liever geen staalwol: achtergebleven ijzerdeeltjes kunnen door de reactie met tannine donkere vlekjes op eiken veroorzaken. Bij een meubel met een dun laagje eikenfineer schuur je voorzichtig, zodat je niet door het fineer heen gaat.
Eikenhout beitsen in vier stappen
- Maak een proefvlak. Breng de beits aan op een onopvallende plek of op een stukje overgebleven eiken. Laat het proefvlak drogen, want nat ziet de kleur er anders uit.
- Roer de beits goed door. Kleurstoffen kunnen op de bodem zakken. Door te roeren verdeel je de kleur weer gelijkmatig.
- Breng een dunne laag aan. Werk met een kwast of doek die geschikt is voor het product. Volg de nerf en behandel een tafelblad of plank van begin tot eind. Houd de rand van de aangebrachte beits nat terwijl je verder werkt, zodat minder snel aanzetten ontstaan.
- Laat de laag drogen. Verwijder eventuele overtollige beits als het product daarvoor bedoeld is. Laat het hout daarna drogen en breng alleen een volgende laag aan als dat voor de gekozen beits nodig en toegestaan is.
De droogtijd en werkwijze verschillen per product. Op de verpakking staat ook of je tussen lagen licht moet schuren en of een aparte beschermlaag nodig is. Werk in een goed geventileerde ruimte.
Zo voorkom je vlekken en kleurverschillen
Eiken heeft lichte en donkere delen en een duidelijke nerf. Die blijven onder transparante beits vaak zichtbaar. Ook kopshout, het uiteinde van een plank, kan meer beits opnemen en daardoor donkerder worden. Neem dat mee in je proef en werk op alle delen met dezelfde hoeveelheid beits.
Plassen beits, schuurkrassen en opgedroogde randen kunnen strepen geven. Zet daarom liever een dunne laag op dan één dikke laag en werk een vlak in één keer af. Gebruik een schone doek als je overtollige beits moet afnemen.
Voelt eiken na een waterbeits wat ruw aan, dan zijn mogelijk houtvezels omhooggekomen. Je kunt die na volledige droging heel licht gladschuren. Schuur niet hard, want dan haal je ook kleur weg.
Beoordeel het proefvlak bij daglicht voordat je de rest behandelt. Zo zie je hoe de beits samen met de eigen kleur en nerf van jouw eikenhout uitpakt.